# Akşehir Ermeni Kilisesi — bağımsız araştırma ve modelleme Araştırma / model tarihi: 5 Eylül 2026. ## Avlu ve ağaçlar — ikinci fotoğraf kontrolü Kullanıcının yerinde gözlemi; Nabbegat'ın kilise 05, 06, 07 ve mektep 01, 02 fotoğraflarıyla, Yiğiter–Kunduracı makalesinin Şekil 1'iyle birlikte yeniden değerlendirildi. Mektep, kilise girişine bakarken sol ön çapraza taşındı. Giriş kapısı ile iki yapı arasındaki büyük yapraklı ağaç ve kilisenin karşı yanındaki yüksek ağaç ayrı ana öğeler olarak yerleştirildi. Botanik türler kesin teşhis edilmedi; gövde, dallar ve yapraklar özgün görsel yorumdur. Yerel sahnede kilise önü `z=-15.5`, dış kapı `z=-40.5`: önceki 10 birimlik aralık 25 yaklaşık metreye çıkarıldı. Bu aralık bir fotoğraftan ölçülmüş gerçek mesafe iddiası değildir. Mektep merkezi `(-22,-24)`; sahne render edilirken x ekseni bir kez aynalanır. Ortak `site-layout.js`, mimariyle yürüme sınırlarının birbirinden kopmasını önler. Yedi ağacın ikisi büyük odak ağacıdır. Yapraklı sürgünler GPU instancing, uzaklığa bağlı yoğunluk ve düşük hareket tercihinde duran rüzgârla gösterilir. Uzak yeşil yamaç yalnız görsel bağlamdır; DEM veya arazi ölçümü değildir. Açılış avludadır. İç gezinti ayrıca seçilir; rehberli tur da dışarıdan başlar. Web gezintisi Unreal sunucusuna bağlı değildir. `unreal/` ve `scripts/unreal/` yalnız çevrimdışı tanıtım renderleri için ayrı çalışma alanıdır. Unreal dosyaları statik site derlemesine eklenmez. Render alınmış ve doğrulanmış olmadan hiçbir görsel Unreal çıktısı diye sunulmaz. Bu deneyim eski `kilise3d/index.html`, `main.js`, eski kilise JSON kayıtları, eski modeller veya eski fotoğraf seçkisi okunmadan yeniden yazıldı. Eski dosyalar kullanıcının çalışması olarak korundu; yeni derlemeye dahil edilmez. Türbe deneyiminden yalnız genel amaçlı Three.js kütüphanesi ve lisanslı yazı tipleri yeniden kullanılır. Giriş dosyası `visit.html`, yayın yolu `/kilise/`. ## Yeni kaynaklar 1. Elif Yiğiter, Osman Kunduracı: **Akşehir’de Bulunan Gayrimüslim Yapıları**, Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 10 Haziran 2026. https://dergipark.org.tr/tr/pub/huefd/article/1719154 PDF: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4956870 Kilise ve mektep: PDF sayfa 3–14 / basılı sayfa 553–564; özellikle Şekil 1–21. 2. **Akşehir Belediyesi — Tarihi Ermeni Kilisesi ve Papazın Evi**. https://www.aksehir.bel.tr/galeri/aksehirde_resmi_yapilar/tarihi_ermeni_kilisesi/ İç mekân / sütunlar / apsis fotoğrafı (16 Aralık 2021): https://www.aksehir.bel.tr/galeri/aksehirde_resmi_yapilar/tarihi_ermeni_kilisesi/tarihi_ermeni_kilisesi_003/ 3. **Nabbegat — Wikimedia Commons**, 5 Ağustos 2025 tarihli özgün fotoğraflar. https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Surp_Yerrortutyun_Church https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Surp_Yerrortutyun_Kilisesi_Papaz_Evi Kategori API yanıtları ve 12 fotoğraf yeni araştırma sırasında incelendi. Aynı adı taşıyan Sivrihisar kilisesinin fotoğrafları kullanılmadı. ## Mimari okuma 2026 araştırmasındaki bazilikal düzen, dört çift sütun, beşik tonozlar, yarım kubbe, ahşap galeri ve doğudaki yan mekânlar modelin ana şemasını oluşturdu. Yayında genel boyutlar 35 × 22 × 13 m olarak verilir. Bunlar modelde ölçülmüş rölöve hassasiyetinde uygulanmadı; alt ölçüler ve oranlar yaklaşık yorumlandı. Bahçedeki balkonlu yapı, belediye/fotoğraf arşivinde “Papazın Evi”, akademik araştırmada Ermeni İstepanos İptidaî-Rüşdi Mektebi / Gazi Mustafa Kemal İlkokulu olarak geçer. Ayrı parseldeki Tuncer Öz Evi sahneye alınmadı. Mektebin sivri ve basık kemerli pencereleri, bodrumu ve taş balkonlu girişi yeni fotoğraflarla karşılaştırıldı. İç hol, ahşap merdiven ve bölme duvarları sadeleştirildi. ## Doğruluk ve kullanım sınırı - Fotogrametri, lidar, tarama, mühendislik rölövesi veya resmî restitüsyon değildir. - Yeni CC0 yüzey dokuları ve özgün prosedürel malzemeler kullanıldı. Mavi panolar ve apsis süslemesi serbest yorumdur; tarihî motiflerin birebir kopyası olduğu iddia edilmez. - Işıklar fotoğrafın atmosferini yorumlar; gerçek armatür ölçümü yapılmadı. - Avlu kotları, çevre bitkileri, bina aralıkları ve ince ölçüler yaklaşıktır. - Mektep üst katına fiziksel rota tanımlanmadı. Görülmeyen güncel oda işlevleri, mobilyalar, duvar resimleri, heykeller ve kilise oturma sıraları uydurulmadı. - 3D gezinti yerel metre koordinatları kullanır; coğrafi veri üretmez. Mevcut şehir haritasının WGS84 / EPSG:4326 verilerini değiştirmez. - Merdiven/yürüyüş çarpışması ziyaret konforu için yaklaşık sınırlandırılmıştır. ## 6 Eylül 2026 — yerleşim düzeltmesi Kullanıcının yerinde konum tarifine göre avludaki yapı 90° çevrildi; balkonlu giriş avluya bakıyor. Arka ve dış yan duvarı çevre sınırının parçası yapıldı; bina ile dış duvar arasında ayrı boşluk / arka geçit bırakılmadı. Çevre duvarı binanın köşelerinden devam ediyor, pencere ve cephelerin üzerinden geçmiyor. Kapı, balkon, merdiven, çatı, hol, kameralar ve çarpışma sınırları birlikte döndürüldü. Bu yön ve birleşim düzeltmesi kullanıcı tarifine dayanır; yeni bir ölçüm veya resmî vaziyet planı değildir. ## Yayımlanan fotoğrafların kredileri Tüm aşağıdaki fotoğraflar **Nabbegat**, **5 Ağustos 2025**, **CC BY-SA 4.0**. Lisans: https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/ Özgün eser sahibi: https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Nabbegat Wikimedia'nın 1280 piksel küçük boyutlu sürümleri kullanılır; CSS galeride kadrajı kırpar. Fotoğraflar 3D yüzey dokusu veya model ağına dönüştürülmedi. Lisans, fotoğraflar ve onlardan türetilmiş görüntülere uygulanır. | Yerel fotoğraf | Özgün dosya / kaynak | |---|---| | photos/church-front.jpg | https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Surp_Yerrortutyun_Kilisesi_06.jpg | | photos/church-apse.jpg | https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Surp_Yerrortutyun_Kilisesi_02.jpg | | photos/courtyard-gate.jpg | https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Surp_Yerrortutyun_Kilisesi_07.jpg | | photos/school-front.jpg | https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Surp_Yerrortutyun_Kilisesi_Papaz_Evi_03.jpg | | photos/school-side.jpg | https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Surp_Yerrortutyun_Kilisesi_Papaz_Evi_02.jpg | | photos/school-hall.jpg | https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Surp_Yerrortutyun_Kilisesi_Papaz_Evi_restorasyon_s%C4%B1ras%C4%B1nda_i%C3%A7i.jpg | Belediye ve makaledeki fotoğraflar yalnız araştırma için incelendi; yayımlanan galeriye kopyalanmadı. SALT arşivindeki lisansı sınırlı çizimler kullanılmadı. Genel amaçlı kütüphane ve font lisansları `vendor/` klasöründedir. ## Yeni yüzey malzemeleri (kiliseye ait tarama değildir) Taş, tuğla ve avlu yüzeyleri için bu oturumda yeni indirilen Poly Haven malzemeleri, 1K renk / OpenGL normal / pürüzlülük haritaları kullanılır. Bu fotoğrafik malzemeler **kilisenin gerçek yüzeyinin taraması değildir**; yerel renklendirmeyle görünümü yaklaştıran genel amaçlı PBR malzemeleridir. - Rustic Stone Wall 02, Amal Kumar: https://polyhaven.com/a/rustic_stone_wall_02 - Brick Wall 02, Dimitrios Savva: https://polyhaven.com/a/brick_wall_02 - Cobblestone 01: https://polyhaven.com/a/cobblestone_01 - CC0 lisans açıklaması: https://polyhaven.com/license - CC0: https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/ ## 6 Eylül 2026 — kilise açılışı, iç galerinin oval çıkması ve kapalı mektep Kullanıcının isteğiyle eski mektebin kapısı kapatıldı ve tüm bina izi yürüyüşe kapandı. Balkonlu girişin avluya bakan yönü, basamakları ve dış sınırla bitişik yerleşimi korunuyor. İç hol durağı kaldırıldı. Bu web turunun erişim tercihidir, gerçek yapının güncel ziyarete açık olup olmadığı hakkında iddia değildir. Mizah Yolu kullanıcının kararıyla menüden, geliştirme sunucusundan ve yayın paketinden çıkarıldı. Eski kaynak dizini yalnız yerel arşiv olarak korundu. Açılış kamerası kilisenin dış cephesini öne çıkarır; otomatik iç yürüyüş başlatmaz. Kullanıcının yerinde bilgisi ve Yiğiter–Kunduracı yayını s. 556, Şekil 5'teki ahşap galeri fotoğrafı birlikte değerlendirildi. **Kilisenin içindeki** iki ahşap merdivenin çıktığı üst galerinin ortası ana nefe doğru oval çıkıntılı modellendi; avludaki mektebin balkonuna bu değişiklik uygulanmadı. Ovalin genişliği/derinliği yaklaşık modelleme tercihleridir; ölçülmüş rölöve değildir. Döşeme, ahşap alınlık, küpeşte ve yürüyüş sınırı aynı örneklenmiş kenarı kullanır. Merdiven boşlukları döşemede açıldı; üst katta kenardan düşme ve merdiven yanından zemine atlama engellenir. Altıncı durak “Üst galeri”dir; buradan oval çıkma görülebilir ve gezilir. `?stop=school` bağlantısı yalnızca dış cephe durağını açar; kaldırılan `schoolhall` parametresi içeriye giriş sağlamaz. Unreal kilise dosyaları bu web değişikliğiyle yeniden dışa aktarılmadı.